بر پایه یافته‌های پژوهشی تازه در دانمارک، پخش موسیقی هنگام چشیدن غذا می‌تواند فعالیت مغز را در پاسخ به مزه افزایش دهد. نکته قابل توجه این است که موسیقی حتی بدون حضور غذا نیز برخی نواحی مغزی مرتبط با پردازش طعم را فعال می‌کند.
پژوهشگران بر این باورند که این نتایج نشان می‌دهد تجربه طعم فقط به زبان و گیرنده‌های چشایی محدود نیست و مغز با ترکیب اطلاعات حسی گوناگون در شکل‌گیری آن نقش دارد.
آلبرته باگسگارد سیبرگ، پژوهشگر پسادکتری گروه علوم غذایی و نویسنده نخست این مطالعه، می‌گوید تصویربرداری مغزی به دانشمندان امکان می‌دهد از زاویه‌ای زیستی بررسی کنند هنگام تعامل حواس مختلف چه اتفاقی می‌افتد.
با این حال، پیش از آنکه فهرست موسیقی هنگام صرف غذا را تغییر دهیم باید محدودیت‌های مطالعه را در نظر بگیریم. اسکن مغزی تنها برای ۲۸ نفر قابل استفاده بود، آزمایش‌ها فقط با نوشیدنی‌های ساده شیرین و ترش انجام شد و تغییر روشنی در شدت ادراک مزه‌ها دیده نشد. همچنین ترتیب اجرای آزمایش‌ها ممکن است بخشی از افزایش فعالیت مغز را توضیح دهد.
بررسی همزمان موسیقی و مزه با اسکن مغزی
مطالعات پیشین نشان داده بود صدا می‌تواند بر شیوه تجربه غذا اثر بگذارد. برای مثال، تقویت صدای جویدن چیپس و سیب باعث شده بود افراد این خوراکی‌ها را تردتر حس کنند. در روشی که «چاشنی‌زنی صوتی» نامیده می‌شود نیز انتخاب موسیقی متناسب با یک مزه می‌تواند بر میزان شیرینی ادراک‌شده تأثیر بگذارد.
با این وجود، بیشتر شواهد قبلی بر ارزیابی ذهنی افراد تکیه داشت؛ داوطلبان غذا را با موسیقی و بدون آن می‌چشیدند و برداشت خود را نصر بلاگ گزارش می‌کردند. تصویربرداری مغزی به پژوهشگران اجازه داد فعالیت مغز را هم در جریان این تجربه بررسی کنند.
در ابتدا ۴۸ فرد سالم و راست‌دست در مطالعه شرکت کردند که ۲۷ نفر از آنها زن بودند. میانگین سن شرکت‌کنندگان ۲۷٫۵ سال بود. به دلیل مشکلات فنی در مراحل ابتدایی، داده‌های قابل استفاده اسکن مغزی فقط برای ۲۸ نفر به دست آمد.
شرکت‌کنندگان داخل دستگاه تصویربرداری تشدید مغناطیسی قرار گرفتند. در طول آزمایش، لوله کوچکی محلول قندی یا محلول ترش تهیه‌شده با اسید سیتریک را روی زبان آنها می‌چکاند و همزمان هدفون‌های سازگار با دستگاه یکی از دو قطعه موسیقی را پخش می‌کرد.
موسیقی طراحی‌شده برای مزه شیرین نت‌های زیر، صداهای نرم و هماهنگی دلپذیری داشت. موسیقی مرتبط با مزه ترش هم از نت‌های زیر استفاده می‌کرد، اما نت‌هایی تیزتر و هماهنگی صوتی کمی ناهماهنگ‌تر داشت.
شرکت‌کنندگان در حدود یک ساعت حضور در دستگاه، ابتدا موسیقی و مزه را همزمان تجربه کردند و سپس مزه و موسیقی را جداگانه دریافت کردند.
پس از این مرحله، هر ۴۸ داوطلب پنج ترکیب مختلف را چشیدند که از کاملاً شیرین تا کاملاً ترش متغیر بود. برخی نمونه‌ها همراه با موسیقی و برخی در سکوت ارائه شدند. شرکت‌کنندگان میزان خوشایندی، شیرینی، ترشی و تناسب موسیقی با مزه هر نمونه را ارزیابی کردند.
موسیقی و مزه برخی نواحی مشترک مغز را فعال می‌کنند
اسکن‌ها نشان داد مزه‌های شیرین و ترش و موسیقی‌های طراحی‌شده برای همراهی با آنها بخش‌هایی همپوشان از مغز را فعال می‌کنند. به بیان دیگر، برخی نواحی مغز هم به محرک‌های چشایی و هم به صدا واکنش نشان دادند.
بخشی از این نواحی در پردازش لمس و حس‌های داخل دهان نقش دارند و نواحی دیگری در بخش‌های جلویی مغز با پاداش و لذت ارتباط دارند.
البته شواهد مربوط به مزه شیرین آن‌قدر قوی نبود که بتوان با اطمینان از فعال شدن نواحی مشترک سخن گفت. در تحلیل اولیه همپوشانی فعالیت مغزی دیده شد، اما وقتی پژوهشگران روش آماری دقیق‌تری به کار بردند و تصاویر را در مقیاس نقاط بسیار کوچک بررسی کردند، این نتیجه تأیید نشد.
در مورد مزه ترش، همپوشانی از این آزمون دقیق‌تر عبور کرد، اما میزان آن بسیار محدود بود: تنها سه پیکسل تصویربرداری در ناحیه‌ای مرتبط با پردازش لمس در سمت راست مغز.
پژوهشگران تأکید می‌کنند که فعال شدن یک ناحیه مغزی در پاسخ به دو محرک متفاوت، لزوماً به این معنا نیست که دقیقاً همان سلول‌های عصبی به هر دو محرک پاسخ می‌دهند.
همراهی موسیقی با مزه فعالیت مغز را افزایش داد
وقتی موسیقی همزمان با چشیدن محلول شیرین یا ترش پخش شد، فعالیت نواحی مرتبط با چشایی و حس‌های دهانی نسبت به زمانی که افراد همان مایع را در سکوت می‌چشیدند افزایش یافت.
با این حال ترتیب آزمایش‌ها اهمیت دارد. مرحله‌ای که در آن موسیقی و مزه با هم ارائه می‌شدند همیشه در ابتدای آزمایش قرار داشت. بنابراین بخشی از افزایش فعالیت مغزی ممکن است ناشی از تازگی تجربه یا عوامل مرتبط با ترتیب آزمایش باشد، نه صرفاً اثر موسیقی.
پژوهشگران همچنین بررسی کردند که هماهنگی موسیقی با مزه اهمیت دارد یا فقط پخش موسیقی کافی است.
نتایج نشان داد محلول شیرین هنگامی که با موسیقی شیرین همراه بود، نسبت به زمانی که با موسیقی ترش پخش می‌شد، فعالیت بیشتری در نواحی مرتبط با شنوایی و یکی از نواحی پردازش چشایی ایجاد می‌کرد. برای محلول ترش تفاوت مشابهی مشاهده نشد.
بنابراین یافته‌ها بیشتر از نقش کلی پخش موسیقی در افزایش فعالیت مغز حمایت می‌کنند؛ هرچند هماهنگی موسیقی با مزه ممکن است در شرایط خاص، مانند همراهی موسیقی شیرین با محلول شیرین، اثر بیشتری داشته باشد.
موسیقی شیرین نوشیدنی‌ها را دلپذیرتر کرد، اما لزوماً شیرین‌تر نه
ارزیابی شرکت‌کنندگان نشان داد آنها موسیقی طراحی‌شده برای مزه شیرین را بیشتر با شیرینی و موسیقی مرتبط با مزه ترش را بیشتر با ترشی و تلخی مرتبط می‌دانستند.
این تناسب به ترکیب نوشیدنی‌ها نیز بستگی داشت. هرچه نسبت شکر به اسید سیتریک در یک نمونه بیشتر بود، آن نمونه با موسیقی شیرین تناسب بیشتری داشت. در مقابل، نمونه‌هایی که سهم اسید سیتریک در آنها بیشتر بود با موسیقی ترش هماهنگ‌تر ارزیابی شدند.