تحقیقات جدید نشان می‌دهد که ممکن است بین گروه خونی افراد و احتمال ابتلا به برخی بیماری‌ها، از جمله دیابت نوع ۲، ارتباطی وجود داشته باشد.
بر اساس یک بررسی پژوهشی که در سال ۲۰۲۴ منتشر شده است، افرادی که دارای گروه خونی B مثبت یا B منفی هستند، در مقایسه با سایر گروه‌های خونی، با خطر کمی بالاتر برای ابتلا به دیابت نوع ۲ مواجه‌اند.
این افزایش خطر چقدر است؟
به‌طور میانگین، حدود ۲۸ درصد. این میزان شاید در نگاه اول زیاد به نظر نرسد، اما در کنار سایر عوامل خطر می‌تواند اهمیت پیدا کند.
پژوهشگران به سرپرستی فانگ‌هوا لیو، اپیدمیولوژیست بیمارستان شنگ‌جینگ وابسته به دانشگاه پزشکی چین، در مقاله خود توضیح داده‌اند:
«مرورهای نظام‌مند متعددی همراه با فراتحلیل منتشر شده‌اند که ارتباط میان گروه‌های خونی ABO و رِزوس (Rh) را با پیامدهای مختلف سلامت بررسی کرده‌اند. با این حال، ارتباط این گروه‌های خونی با سلامت انسان همچنان محل بحث است.»
آنها در مطالعه خود، ۵۱ مرور نظام‌مند شامل فراتحلیل‌ها را بررسی کردند که در مجموع ۲۷۰ ارتباط میان گروه‌های خونی و پیامدهای سلامت را گزارش کرده بودند.
پس از ارزیابی مجدد این ارتباط‌ها، پژوهشگران دریافتند که تنها یک مورد شواهد قانع‌کننده‌ای داشت: ارتباط میان گروه خونی B و خطر ابتلا به دیابت نوع ۲، در مقایسه با گروه‌های خونی غیر از B.
چگونه گروه‌های خونی تعیین می‌شوند؟
خون انسان بر اساس وجود یا نبود مولکول‌ها و پروتئین‌های خاصی در سطح گلبول‌های قرمز، به هشت گروه اصلی تقسیم می‌شود.
گروه‌های خونی A، B، AB و O بر اساس وجود یا نبود آنتی‌ژن‌های A و B تعیین می‌شوند. آنتی‌ژن‌ها مولکول‌هایی هستند که می‌توانند واکنش سیستم ایمنی را تحریک کنند.
- گروه خونی A: دارای آنتی‌ژن A است.
- گروه خونی B: دارای آنتی‌ژن B است.
- گروه خونی AB: هر دو آنتی‌ژن A و B را دارد.
- گروه خونی O: فاقد آنتی‌ژن‌های A و B است.
عامل دیگری به نام رزوس (Rh) نیز در تعیین گروه خونی نقش دارد. وجود یا نبود پروتئین مربوط به این سیستم مشخص می‌کند که گروه خونی فرد مثبت یا منفی باشد؛ برای مثال، B+ یا B−.
تحقیقات قبلی نشان داده‌اند که این تفاوت‌های زیستی ممکن است با میزان آسیب‌پذیری در برابر برخی بیماری‌ها ارتباط داشته باشند. با این حال، وجود چنین ارتباطی لزوماً به این معنا نیست که گروه خونی مستقیماً باعث ایجاد بیماری می‌شود.
روش بررسی ارتباط گروه خونی و بیماری‌ها
لیو و همکارانش تصمیم گرفتند ارتباط گروه‌های خونی را با طیف گسترده‌ای از پیامدهای سلامت به‌صورت نظام‌مند ارزیابی کنند.
برای این کار، آنها از روشی به نام مرور چتری (Umbrella Review) استفاده کردند.
برای درک بهتر این روش، ابتدا باید با مرور نظام‌مند آشنا شویم. در یک مرور نظام‌مند، پژوهشگران مطالعات منتشر شده درباره یک موضوع مشخص را گردآوری و نتایج آنها را به‌صورت ساختار یافته ارزیابی می‌کنند. اگر نتایج مطالعات به روش آماری با یکدیگر ترکیب شوند، این تحلیل معمولاً فراتحلیل (Meta-analysis) نامیده می‌شود.
مرور چتری یک گام فراتر می‌رود و نتایج چندین مرور نظام‌مند و فراتحلیل را بررسی می‌کند. بنابراین، به‌جای تمرکز بر یک مجموعه محدود از مطالعات، تصویری گسترده‌تر از شواهد موجود به دست می‌دهد.
پژوهشگران پایگاه‌های علمی مختلف، از جمله PubMed، Web of Science، Embase، Scopus و کتابخانه کاکرین را جست‌وجو کردند. این جست‌وجو از آغاز ثبت اطلاعات در این پایگاه‌ها تا ۱۶ فوریه ۲۰۲۴ را دربر می‌گرفت.
هدف آنها شناسایی مرورهای نظام‌مند و فراتحلیل‌های مطالعات مشاهده‌ای بود که ارتباط گروه‌های خونی ABO و Rh را با پیامدهای مختلف سلامت بررسی کرده بودند.
چرا فقط یک ارتباط شواهد قانع‌کننده داشت؟
پژوهشگران در مجموع ۲۷۰ ارتباط گزارش‌شده میان گروه‌های خونی و بیماری‌ها را بررسی کردند. برای تشخیص اینکه کدام ارتباط‌ها قابل‌اعتمادتر هستند، هر مورد را با مجموعه‌ای از آزمون‌های آماری ارزیابی کردند.
آنها قدرت شواهد، میزان سازگاری نتایج در مطالعات مختلف و کافی بودن حجم نمونه‌ها را بررسی کردند. همچنین به دنبال نشانه‌هایی از سوگیری بودند؛ برای مثال، اینکه آیا مطالعات کوچک‌تر اثرها را بیش از اندازه بزرگ نشان داده‌اند یا تعداد نتایج مثبت به‌طور غیرعادی زیاد بوده است.
یکی از پرسش‌های مهم این بود که آیا ارتباط مشاهده‌شده احتمالاً در پژوهش‌های آینده نیز تکرار خواهد شد یا خیر.
بیشتر ارتباط‌های بررسی‌شده از این ارزیابی‌های سخت‌گیرانه عبور نکردند. در نهایت، تنها ارتباط میان گروه خونی B و دیابت نوع ۲ به بالاترین سطح شواهد مورد استفاده در این پژوهش رسید.
این نتیجه نشان می‌دهد که ارتباط موردنظر احتمالاً واقعی است؛ اما اندازه آن نسبتاً محدود باقی می‌ماند.
افزایش ۲۸ درصدی خطر در مقایسه با عوامل مهم‌تر
برآورد پژوهشگران نشان می‌دهد که خطر ابتلا به دیابت نوع ۲ در افراد دارای گروه خونی B، به‌طور متوسط ۲۸ درصد بیشتر از افراد دارای گروه‌های خونی غیر از B است.
این عدد به معنای آن نیست که ۲۸ درصد از افراد دارای گروه خونی B به دیابت مبتلا می‌شوند. منظور، افزایش نسبی خطر در مقایسه با گروه مرجع است؛ بنابراین خطر مطلق هر فرد به عوامل دیگری نیز بستگی دارد.
در مقایسه، برخی عوامل مرتبط با رژیم غذایی و سبک زندگی می‌توانند با افزایش خطر بسیار بیشتری همراه باشند.
برای مثال، طبق یکی از مطالعات پیشین، مصرف روزانه ۵۰ گرم گوشت فرآوری‌شده با ۳۷ درصد افزایش نسبی خطر دیابت نوع ۲ مرتبط بوده است. همچنین در یک مطالعه دیگر، کم‌تحرکی با افزایش قابل‌توجه خطر این بیماری ارتباط داشته است.
اضافه‌وزن و چاقی نیز از مهم‌ترین عوامل خطر شناخته‌شده برای دیابت نوع ۲ هستند.
بنابراین، گروه خونی ممکن است یکی از عوامل مرتبط با خطر ابتلا باشد، اما در حال حاضر شواهد نشان نمی‌دهند که اهمیت آن با عوامل اصلی مانند وزن بدن، فعالیت بدنی و الگوی تغذیه قابل‌مقایسه باشد.
چرا گروه خونی B ممکن است با سیگنال فارکس دیابت ارتباط داشته باشد؟
پژوهش حاضر مشخص نکرده است که چه سازوکار