طرز تهیه شیربرنج اگر با حوصله و هم زدن پیوسته انجام شود، بافتی لطیف و کمی کش‌دار می‌گیرد و دانه‌های برنج در شیر خوب می‌نشینند. این دسر را می‌توان ساده با دارچین کشید یا برای پذیرایی با خلال پسته و کمی گل محمدی تزیین کرد. موعود رمز کار، پخت آرام برنج تا نرم شدن کامل و اضافه کردن تدریجی شیر است تا ته نگیرد و گلوله نشود.
مواد لازم برای چهار تا شش نفر
برای یک ظرف خانوادگی این مقدار مناسب است: یک پیمانه برنج ایرانی نیم‌دانه، حدود یک لیتر شیر تازه، دو پیمانه آب، شش تا هشت قاشق غذاخوری شکر، نصف پیمانه گلاب، کمی پودر هل و در پایان در صورت تمایل دو یا سه قاشق غذاخوری خامه هم‌دمای محیط. برای تزیین، دارچین، خلال پسته یا بادام و کمی گل محمدی خشک کافی است. اگر دهان شیرین کمتری می‌پسندید، شکر را در انتها با مزه خودتان تنظیم کنید.
برنج نیم‌دانه برای شیربرنج بهتر از دانه کامل است چون زودتر می‌تردد و لعاب بیشتری می‌دهد. برنج را کوتاه بشویید؛ شستن زیاد لعاب را می‌گیرد. اگر برنج خیلی کهنه یا خشک است، آن را نیم ساعت در آب ولرم بخیسانید و آب را دور بریزید. شیر را از قبل کنار بگذارید تا از یخچال درآید؛ شیر خیلی سرد ممکن است بافت را به هم بزند.
- برنج را با آب روی حرارت متوسط بپزید تا کاملاً نرم و کمی له شود.
- شیر را کم‌کم اضافه کنید و پیوسته هم بزنید تا ته ظرف نچسبد.
- وقتی مخلوط غلیظ شد، شکر، گلاب و هل را بزنید و چند دقیقه دیگر حرارت را ملایم نگه دارید.
مرحله پخت روی گاز
قابلمه‌ای با کف ضخیم بردارید تا حرارت یکنواخت پخش شود. برنج و آب را با هم به جوش بیاورید، کف را بگیرید و حرارت را کم کنید تا برنج نرم شود. اگر آب ته کشید و برنج هنوز سفت بود، چند قاشق آب جوش اضافه کنید، نه شیر؛ شیر را برای مرحله بعد بگذارید. وقتی دانه کاملاً نرم شد، شیر را در دو یا سه مرحله بریزید و بعد از هر مرحله خوب هم بزنید.
از این به بعد باید کنار قابلمه بمانید. شیربرنج اگر رها شود سریع ته می‌گیرد. با قاشق چوبی از کف و کناره ظرف بکشید. غلظت درست وقتی است که مایه از قاشق آرام بریزد، اما هنوز روان باشد؛ چون بعد از خنک شدن کمی سفت‌تر می‌شود. اگر بیش از حد بجوشد و خیلی سفت شود، می‌توانید در پایان یکی دو قاشق شیر گرم اضافه کنید و سریع مخلوط کنید.
شکر را وقتی بافت جا افتاد اضافه کنید تا برنج در حضور شکر دیرتر نرم نشود. گلاب و هل را هم در دقایق آخر بزنید تا عطرشان نپرد. اگر خامه می‌گذارید، حرارت را خاموش کنید، خامه را جدا با کمی از مایه گرم مخلوط کنید و بعد به قابلمه برگردانید تا نبرد. یک یا دو دقیقه با حرارت خیلی کم کافی است و دیگر نباید بجوشد.
تزیین، سرو و نگهداری
شیربرنج را می‌توانید گرم در کاسه بکشید یا صبر کنید کمی ولرم شود و بعد در جام یا پیاله بگذارید. دارچین را درست قبل از سرو بپاشید تا رنگ و عطر تازه بماند. خلال پسته را هم همان لحظه اضافه کنید تا نرم و بی‌رنگ نشود. اگر برای مهمانی آماده می‌کنید، تزیین را موکول به لحظه آوردن سر میز کنید.
باقی‌مانده را بعد از خنک شدن در ظرف دربسته در یخچال بگذارید و تا یک روز بعد مصرف کنید. هنگام سرو دوباره، اگر سفت شده بود، روی حرارت خیلی ملایم با یک یا دو قاشق شیر گرم نرمش کنید و مدام هم بزنید. از جوش دوباره خودداری کنید چون بافت دانه‌ها به هم می‌ریزد. این دسر را می‌توان در وعده عصرانه یا بعد از غذای سبک کشید؛ کنار چای هم خوب می‌نشیند.
اشتباه‌های رایجی که کیفیت را پایین می‌آورد
عجله در پخت برنج با شیر از همان ابتدا معمولاً دانه‌ها را نپخته می‌گذارد یا باعث ته گرفتن می‌شود. شکر زیاد در شروع پخت هم جلوی نرم شدن برنج را می‌گیرد. گلاب بیش از حد طعم را تند و صابونی می‌کند؛ از مقدار کم شروع کنید. هم نزدن پیوسته، حرارت تند و قابلمه نازک سه دلیل اصلی ته گرفتن هستند. اگر کمی ته گرفت، مخلوط را بدون خراش دادن ته سوخته به ظرف دیگر منتقل کنید تا بو پخش نشود.
برای عطر بهتر، هل را تازه بکوبید و گلاب را از نوع مرغوب بردارید. اگر کودک از گلاب خوشش نمی‌آید، همان هل و دارچین کافی است. با رعایت همین نکته‌ها، طرز تهیه شیربرنج در خانه ساده می‌ماند لایسنس نود 32 و نتیجه‌اش به نسخه مجلسی نزدیک می‌شود.
جمع‌بندی
برای طرز تهیه شیربرنج لطیف، برنج نیم‌دانه را اول در آب نرم کنید، شیر را کم‌کم اضافه کنید و پیوسته هم بزنید تا غلیظ شود. شکر، گلاب و هل را در پایان بزنید و با دارچین و خلال پسته تزیین کنید. حرارت ملایم و صبر، این دسر را از ته گرفتن و سفت شدن بیش از حد دور نگه می‌دارد.